اولين و مهمترين الگوي كودكان والدين آنها هستند آنها دقيق و حساسند و به سرعت ياد ميگيرند و همه چيز را در حافظه خود ضبط ميكنند كودكان از دو سالگي معني خشم، غم، ناراحتي، شادي، شعف، خنده و گريه را به خوبي درك ميكنند و نسبت به آن عكسالعمل نشان ميدهند به همين دليل يكي از دغدغههاي والدين اين است كه در برابر فرزند خود در مواقع مختلف چه رفتاري از خود نشان دهند. ما در اين مطلب چگونگي رفتار والدين با هم در برابر فرزندان را بررسي ميكنيم و اطلاعاتي را در اختيار والدين قرار ميدهيم
دعواي مامان و بابا
در زندگي مشترك بدون شك لحظاتي وجود دارد كه زن و شوهر با هم به مشاجره ميپردازند اما كميت و كيفيت اين مشاجرهها در خانوادههاي مختلف با هم متفاوت است. كودكان در هر سني كه باشند مشاجره و صداي بلند را دوست ندارند و همانطور كه گفتيم كودكان از دو سالگي به بعد معني رفتارها را ميفهمند و معمولا رفتارهاي خشن در ذهن شان ميمانند. مشاجره اشكال مختلفي دارد بعضي وقتها والدين تنها سر مسالهاي با هم بحث ميكنند اما كميصدايشان بلندميشود و در آخر هم با هم به تفاهم ميرسند و قضيه تمام ميشود اما در بعضي از مشاجرات زن و شوهر به هم بياحترامي كرده و گاهي از الفاظ بدي استفاده ميكنند و از آن بدتر ممكن است نقطه ضعفهاي هم و يا كارهاي اشتباهي كه در گذشته مرتكب شدهاند را به رخ هم بكشند و در بعضي ديگر كه بدترين نوع مشاجره است ممكن است گاهي كار به درگيري بدني هم كشيده شود. حال فرض كنيد در ميان اين مشاجرات كودكي باشد ميخواهيم بدانيم اين كودك به چه نكاتي توجه ميكند و هر كدام از اين مشاجرات چه تاثيري روي كودك دارد. به خاطرداشته باشيد كه كودكان هم خوب گوش ميدهند و هم خيلي تيز و باهوشند و هم خوب به خاطر ميسپارند. اگر شما در مشاجره به همسرتان حرف ناسزايي بزنيد كودك شما اول به معني آن كلمه فكر ميكند و قطعا در فرصتي معني آن را از شما يا كسي ديگري ميپرسد و در نهايت به اين نتيجه ميرسد كه حتما يكي از والديناش همان صفتي را كهآن فحش معني ميدهد، دارد. اگر كارهاي بد همسرتان را به رخش بكشيد فرزند شما آن را به خاطر ميسپارد و با اين كار تنها او را به والدينش بي اعتماد كردهايد. اگر همسرتان را كتك بزنيد فرزندتان را از خود متنفر كردهايد. پس در دعواهاي خود چند چيز را به خاطر بسپاريد: فحش و ناسزا ندهيد و با هم حرف بزنيد بدون اينكه صدايتان را بالا ببريد. اگر ديديد داريد عصباني ميشويد به بحث ادامه ندهيد. راز نگهدار همسرتان باشيد. بردن آبروي همسرتان جلوي فرزندتان بياحترامي به جفت شماست و تنها فرزندتان را از خودتان دور ميكنيد پس لزوميندارد گذشته را به ميان بياوريد چون با اين كار به عصبانيت دامن ميزنيد. هدفتان را گم نكنيد شما براي اينكه مشكلي را حل كنيد به حرف زدن پرداختيد نه براي برنده شدن. يادتان باشد گذشت كردن شكست خوردن نيست. اگر جلوي فرزندتان از همسرتان عذر خواهي كنيد يك عمل بسيار خوب را به او آموخته ايد اينكه اشتباه خود را بپذيريد و عذرخواهي كنيد. هيچ وقت پاي فرزندتان را ميان مشاجرات باز نكنيد اگر از زندگي خسته شده ايد و نياز به استراحت داريد نيازي نيست كه از فرزندتان شكايت كنيد تنها كمي استراحت كنيد. اگر فرزند شما احساس كند كه باعث مشكلات بين پدر و مادرش است احساس زيادي بودن ميكند و خود را مقصر ميداند، اعتماد به نفس خود را از دست داده و احساس تنهايي ميكند. پس حتي الامكان در برابر فرزند خود مشاجره نكنيد و اگر اين اتفاق افتاد مراقب رفتار و گفتارخود باشيد.
پنهان كاري يا دروغ
بعضي اوقات والدين در مورد گفتن موضوعي به فرزندشان دچار شك و ترديد ميشوند و نميدانند آن مطلب را بگويند يا ناگفته بگذارند و يا دروغ بگويند. اين مطالب شامل موضوعات مختلفي ميشوند مانند اتفاقات بدي مثل ورشكستكي پدر يا مردن يكي از اقوام نزديك، در اين مورد حتما فرزند شما از شما ميپرسد پدر چرا ناراحت است ؟و يا مادر چرا گريه ميكند ؟ و يا فلان شخص كجاست؟ شما اول بايد بروز يك مشكل را برايش بگوييد و بعد توضيح دهيد كه مثلا در كار پدر مشكلي پيش آمده و اصلا نبايد به شخص يا اشخاصي كه باعث اين مطلب شده اند اشاره اي كنيد چرا كه تصوير سازي از اشخاص در ذهن كودك كار غلطي است شما بايد خوب و بد را به فرزندتان بياموزيد و بعد قضاوت راجع به انسانها را به خود او بسپاريد. درباره مرگ هم بسيار گفته شده است شما ميتوانيد از اصطلاحاتي مثل اينكه رفته پيش خدا يا از كنار ما رفته استفاده كنيد.
ممكن است فرزند شما راجع به چيز ديگري سوال كند كه شما نخواهيد جوابي به او بدهيد در اين موارد نيز شما ميتوانيد صراحتا به او بگوييد نميتوانم راجع به اين موضوع با تو حرف بزنم و دليلش را هم بگوييد مثلا براي سن تو زود است يا وقتي بزرگتر شوي بهتر اين موضوع را ميفهمي. تا آنجا كه ميتوانيد به او توضيح دهيد اما دقت كنيد كه اين توضيحات به ضرر او تمام نشود. بچهها آنقدر باهوشاند كه در 80 درصد مواقع دروغ و پنهانكاري والدين خود را متوجه ميشوند. پس كلا در مواردي كه فرزندان سوال ميكنند به هيچ وجه نبايد دروغ بگوييد براي او توضيح دهيد كه چرا به او نميگوييد و در بسياري از موارد ميتوانيد رازداري كنيد و به او بگوييد اين مساله راز كسي است كه به من اجازه نداده به كسي بگويم و بايد راز نگه دار او باشم و با اين كار راز نگهداري را نيز به او بياموزيد.
زناشويي والدين
وقتي زوجي صاحب فرزند ميشوند مسلما رفتارشان و كلا زندگيشان دچار تغيير ميشود محبت زوجين به هم مسالهاي بسيار زيبا و بديهي است و حتي ورود يك فرزند به خانواده گرمي و محبت بيشتري ميبخشد. حال ميخواهيم بدانيم ميزان بروز اين محبت و روابط زناشويي والدين در برابر فرزندان بايد به چه ميزان و چگونه باشد. فرزند شما از محبت بين والدينش لذت ميبرد و اين محبت باعث ميشود او به خانوادهاش نزديكتر شود مسلما پدر و مادري كه عاشقانه همديگر را دوست دارند خيلي بهتر از پدر و مادري هستند كه از هم دورند و دائما با هم اختلاف نظر دارند و از همديگر ناراضياند. فرزند شما بايد محبت واقعي را بين شما احساس كند نه با هديه خريدن و ماديات بلكه با معنويت واقعي اگر والدين همديگر را دوست بدارند فرزند هر دوي آنها را دوست دارد و اگر پدر و مادر همديگر را دوست نداشته باشند فرزند از هر دوي آنها دور ميشود. پس نشان دادن محبت در خانواده اصلا كار بدي نيست كه لازم است. اما افراط در روابط زناشويي در برابر فرزندان اصلا مناسب نبوده و نتيجه عكس دارد. شما بايد در حد تعادل روابط خود را با همسرتان حفظ كنيد و اصلا از همسر خود غافل نشويد و به او هم از لحاظ رفتاري و هم احساسي احترام بگذاريد چرا كه بزرگي والدين در ديد فرزند به روابط و احترام بين آنها بستگي دارد. فرزند شما بايد بداند كه خلوت والدينش محترم است و نميتواند آن را بشكند. شما نيز در اولويت خود اول همسرتان و بعد فرزندتان را قرار دهيد. بعضي از همسران وقتي صاحب فرزند ميشوند همسر خود را فراموش ميكنند و فكر ميكنند وظايفشان در برابر فرزند مهمتر از وظايفشان در برابر همسرشان است در صورتيكه هر كدام از اينها وظايف مشخصي را ميطلبند. وقتي كودك تازه به دنيا ميآيد طبيعي است كه والدين به دليل كم تجربه بودن بيشتر وقتشان صرف فرزندشان شود اما به مرور زمان بايد بتوانند بين همه چيز تعادل برقرار كنند تا به رابطه زناشوييشان ضربهاي وارد نشود.
پس در روابط با فرزندان به طور كلي اصول زير را رعايت كنيد:
1 - به هيچ وجه به فرزندتان دروغ نگوييد.
2 - وقتي ميخواهيد مطلبي را به فرزندتان نگوييد دليل او را برايش توضيح دهيد و او را قانع كنيد.
3 - او را به رازداري تشويق كنيد.
4 - با همسرتان مهربان باشيد و محبتتان را به علت حضور فرزندتان پنهان نكنيد.
5 - حتي الامكان در برابر فرزندتان مرافعه نكنيد و اگر اين اتفاق افتاد مراقب رفتار و گفتارتان باشيد.
6 - رفتار شما با همسرتان در برابر كودك يك فيلم آموزشي براي او محسوب ميشود پس هر چه ميخواهيد فرزندتان بياموزد رفتار كنيد و خودتان بياموزيد.
7 - محبت والدين به هم در برابر فرزند او را به خانواده نزديكتر ميكند.
8 - اگر تنها در برابر فرزندتان مشاجره كنيد و محبتتان را پنهان كنيد فرزند شما فكر ميكند پدر و مادرش از هم متنفرند پس همانطور كه از محبت كردن به همسرتان خجالت ميكشيد از توهين به او هم در برابر فرزندتان شرمسار باشيد.
9 - مراقبت از رفتار خود در برابر فرزندان به معني پنهانكاري نيست. بلكه به معني گزينش رفتارهاست او بايد همه چيز زندگي را بداند و تجربه كند اما به تدريج و بر حسب سنش.
10 - احترام متقابل والدين به هم، مهرباني كردن به هم، گذشت و راستگويي متقابل و تعهد در برابر هم از خصوصياتي است كه اگر والدين نسبت به هم رعايت كنند بسياري از اصول زندگي را بدون اينكه زحمتي متحمل شوند به فرزندشان ياد دادند.